Basakatua(Felis silvestris)gure basoetako felino isil eta misteriotsua

Bideo honetan, basakatuaren eguneroko ohiturak, bere mugimendu arinak eta gure basoetan duen presentzia ia ikusezina jasotzen ahalegindu naiz.

Helburua argia da: espezie honen edertasuna eta zaurgarritasuna erakustea, eta aldi berean gure basoen kontserbazioaren garrantzia azpimarratzea.

Basakatua Euskal Herriko basapiztien artean dagoen altxor ezkutuenetako bat da. Euskal Herriko txoko bakartienetan, gizakiaren begietatik urrun, felino isil eta ia ikusezin bat mugitzen da: basakatua. Presio eta aldaketa askoren gainetik iraun duen espezie basatia da, gure lurraldeko baso hostozabaletan oraindik bizirik dirauen altxor isila.

Izaera oso bakartia dute, eta gaua da beraien aliaturik onena: jarduera gehiena ilunpean garatzen dute, mugimendu arin eta sotilekin. Gorputzean dituzten marra bertikal ilunek iluntasunean kamuflatzen laguntzen diete; ez dute etxekatuen orban biribilik, eta buztanean dituzten eraztun lodi ilunek berehala bereizten dituzte.

Larruak kamuflaje bikaina eskaintzen die, eta bigote luze eta trinkoei esker inguruko dardara txikiena ere antzematen dute. Neguan ere aktibo jarraitzen dute: elurrak ez ditu kikiltzen, eta udaberriko lehen eguzki izpiek energia berreskuratzeko une gozoa eskaintzen diete.

Harrapakin txiki eta ertainetan espezializatutako ehiztariak dira: saguak, satorrak eta zenbait hegazti dira beraien dietaren oinarria. Gaua dute gustuko, baina egunez ere ikus daitezke, batez ere egunsentiaren eta ilunabarraren arteko ordu magikoetan.

Borda zahar eta abandonatuek babes‑gune ezin hobeak eskaintzen dizkiete, eta lurraldea markatzeko atzazkal‑markak, pixa eta kaka erabiltzen dituzte. Hanka‑arrastoetan, atzaparrek ez dute markarik uzten, atzak sartuta eramaten dituztelako.

Emeak arrak baino txikiagoak izaten dira, eta neguan ilaje trinkoagoa garatzen dute. Normalean 2–4 kume izaten dituzte, eta urtarriletik martxora arte hasten dira elkar bilatzen.

Baso zabalak eta sasi trinkoak dituzte gogoko, eta erreka bazterrak igarobide natural bihurtzen zaizkie. Negua euritsua izan arren, euriarekin beraien mugimenduak are isilagoak dira: euri‑hotsak eta lur hezeak pausoen soinua erabat xurgatzen dutelako, eta badirudi euritan haien presentzia airean galtzen dela.

Euskal Herriko egoera: altxor isil bat desagertzearen atarian

Euskal Herrian, basakatua desagertzear dagoen altxor isila da. Nafarroako, Arabako eta Pirinioetako baso hostozabaletan oraindik bizirik dirauen arren, Bizkaia eta Gipuzkoako basoen degradatzeak ia itzali du bere arrastoa.

Etxeko katu asilbestratuekin ibridatzeak eta gaitzek ere kalte handia egin diote.

Bitartean, laguntza ekonomiko handiei esker katamotz iberiarra berreskuratzen ari da, baina gure mendietako basakatua isilean ari da desagertzen.

Kontserbazioa eta habitataren berreskuratzea funtsezkoak dira. Gure esku dago. Orain da unea.

 Ikusi, miretsi… eta utzi basatia bere bidean