TOLOÑO(1277M)PEÑA LAS DOCE (1255M)ARABA (2017 iraila12)

Toloño mendia Euskal herriko hego mendebaldean aurkitzen da eta Cantabría izena duen mendikate luze batean dago kokatua. Bere hegoaldean Ebro ibaiak meandro eder batzuk osatzen ditu eta era berean Errioxarekin muga egiten du. Mendi tontorretikan begiratzean mediterranear eta kantauri ixurialdeko landaretza ezberdintasunak ederki bereizten dira. Mendiaren hegoaldea pinudiz edo artadiz osatuta dagoen bitartean ipar aldea pagadi ederrez osatua dago. Laborantzari dagokionez hegoaldean mahastiak dira nagusi eta iparraldea zerealez zein larrez osatua dago. Beraz, Toloño mendia inguru paregabea da mediterraneo eta kantauri ixuri aldeen artean aurkitu genitzazken berezitasunak aztertzeko. Igoera Labastida herritikan bi kilometrora dagoen San Gines deituriko ingurunetik hasi genuen. Toloño mendia aurrez aurre aurkitu genuen hemen eta mendi horretara zuzen zuzen eramango gintuen ibilbide zabal bateri jarraituz, malda piko batzuk igo ondoren, mendi gailurreraino iritxi ginen. Jarraian aurkituko dituzue ibilbidean zehar ikusi genituen bitxikerietako batzuk.

Toloño tontorretik ateratako irudiak

Toloño mendia

Ibilbideari buruzko mapa, deitaile zein xehetasun gehiago hemen sartuta

Peña las doce tontorra, Toloño tontorra baino mendebalalderago aurkitzen den beste tontor bat da berau.

Ebro ibaiak meandro ederrak osatzen ditu Toloño mendiaren hegoaldeko magalean

Peña las doce tontorretik ere ikuspegi paregabea dago, Errioxa ingurua da aurrean ikusten dena

Mendi Tontorrerako bidean

Hegaztiak

Buztangorri iluna (Phoenicurus ochruros)

Erroia (Corvus corax)

Sai arrea (Gyps fulvus)

Belatz gorria (Falco tinunculus)

Belatxinga mokogorriak (Pyrrhocorax pyrrhocorax )

Tuntun arrunta (Prunella modularis)

Buztanzuri arrunta (Oenanthe oenanthe)

Intsektuak

Gonepteryx rhamni

Kanetisa circe

Amona mantangorriak (Coccinellidae)

Labastida ederki ikusten da Toloñotik

Loreak

Maxusta ugari zgoen bide bazterretan

Askari lorea (Merendera montana)

Askari lorez(Merendera montana) beteak zeuden Toloñoko goi larreak

Txillarra  (Ericacea familiakoa)

Chaerophyllum hirsutuum

Crocus nudiflorus

Suge gorri belarra (Echium vulgare)

Kardoa

Toloño gailurreko beste irudi batzuk

La Peña las doce tontorretik ateratako beste irudi bat

Mendi tontor ingurua oso harritsua da

Toloño tontorreko lautadak

Toloño tontorrean ateratako beste argazki bat

Toloño gailurrera iristean larre ederrak daude

Mendiaren hegoaldean artadi zabal bezain itxiak bilatu genituen eta beraiek zeharkatzea ez zen bate ere gauza erraza izan. 

Artadien beste irudi batzuk

Mendian behera artadi batzuetan barrena igaro ginen eta goiko irudian ikusten den bezala ez zen batere lan erraza izan

Artadian barrena ibiltzea oso gogorra egin zitzaigun

Ezkur ederrak ikusi genituen artadian zehar

Toloño tontorrerako bidean

Humilladero izeneko ermita eroria bidean zehar aurkituko degu, 1070m ra dago bera.

Toloñoko Santutegiaren aztarnak berriz 1201m tara aurkituko ditugu.

Toloño mendiaren hegoaldeko lautadak mahastiz beteta daude

LAPAZARRA (1785M) NAFARROA (2017 uztailak 18)

Belagoako iparraldean dagoen mendi harritsu hau Mendi pinuz (Pinus uncinata) eta kare harriz osatutako ingurune batean dago kokatua. Altuera aldetik ez da oso garaia eta hasierako puntutikan abiatzean, tontorra nahiko gertu dagoela ematen du bainan ez da horrela. Bidea oso malkarra zen eta aurrera egitea zein metroak irabaztea asko kosta zitzaigun. Gure txangoa Belagoako ordoki ingurunean kokatua dagoen Mata de Haya izenez ezaguna den parkinetik abiatu genuen. Pagadi zein belardi batzuetatik barrena Intza izeneko borda batzuetara joan ginen, behin honera iritxita lehortuta zegoen ibai harritsu batetikan jarraituaz bertako baso mixto batetara sartu ginen. Behin basoan sartutakoan Larreria izenez ezagutzen den gain batera iritxi bitartean, oso aldapa pikoa zegoen bidexidor batetikan barrerna joan ginen. Larrerian bidegurutze bat zegoen non ezkerretara hartuta Lapazarra mendi tontorreraino igotzen zen eta eskubitara hartutakoan ibilbide zirkularra jarraitzen zenuen. Ibilbide zirkularra jarraitzerakoan Collado del rincón edo Peña del Rey izenez ezaguna den txokora jeitxi ginen.  Pixka bat aurrerago jarraitu et lehortutako ibaira iritxi ginen, hemendikan hasierako parkiñeraino iristeko berriz. Ibilbidean zehar ikusi genituen hegazti, tximeleta, landare zein paisaiak behekaldeko argazkietan dituzue ikusgai.

Lapazarra mendia

Lapazarra tontorretik ateratako irudiak

Ibilbideari buruzko mapa, deitaile zein xehetasun gehiago hemen sartuta

Lapazarra mendiko azken aldapak igotzen

Lapazarra mendiko ipar aldea

Lapazarra mendi tontorretik ateratako beste irudi bat

Lapazarra gailurrean pozik

Hegaztiak

Amilotx mottoduna (Lophophanes cristatus)

Zapelatza (Buteo buteo)

Miru beltza (Milvus migrans)

Arrano txikia (Hieraaeatus pennatus) ehizean ikusteko aukera paregabea ere izan genuen, behekaldeko argazki hauetan duzue zozo bat ehizatzen saiatu zen sekuentzi bat. Oraingo honetan ez zuen suerterik izan eta zozoak Arrano txikiaren atzaparretatik ihes egitea lortu zuen.

Arrano txikia (Hieraaeatus pennatus)

Garraztarroa (Turdus viscivorus)

Sai zuria (Neophron percnopterus)

Txonta arrunta (Fringilla coelebs)

Belagoako zuloko basoan okilek zulatutako enbor batzuk ikusi genituen

Tximeletak

Hiparchia semele

Papilo machaon

Gonepteryx rhamni

Gaueko tximeleta, Geometrido bat.

Coenonynpla arcania

Pieris brassicae ematen du bainan hegoen egoera ez da bate ere ona eta agian rapae ere izan liteke.

Belagoako zulotikan gora pagadi ederrak igarotzen dira

Lapazarra mendian zein Belagoako basoetan Musker berdea (Lacerta virdis) ere ikusi genuen, Baso irekiak, zelai bazter, lahardi eta abar ditu gustoko, bainan batez ere habitat eguzkitsuko inguruak. Hemen behean dituzue argazki batzuk.

Musker berdea (Lacerta virdis) 

Musker berdea (Lacerta virdis) 

Musker berdea (Lacerta virdis) 

Loreak

Maider lorai argazkiak ateratzen

 Adenostyles sp

 Aquilegia sp

 Centaurea sp

 Heracleum sp

 Hypericum sp

 Stachys officinalis

Epipactis sp

Belagoako zulotikan Lapazarra tontorra igotzen igaro genituen baso ezberdinen irudiak behean

Lehen bizi pagadi eder honetan barrena kilometro bat oinez joan ginen

Pago denak luze eta meharrak badaude ere erdi erdian bazegoen beste bat non adarrak eskubi ezker ateratzen zitzaizkion, seguruenik giza jardueraren ondorioz adarrak beste zereginen baterako erabiltzearen ondorioa izan liteke. (Sutarako eta abar)

Pagadiko beste irudi batzuk

Ezpela, Elorri zuria zein beltza indarrakin ari dira hasten pagadian.

Belagoako ordokian pagadia zegoen baina altuerak gora egin ahala argazki honetan ikusten den bezalako baso mistoa hasten da agertzen. Hau izango litzateke giza eraginik izan gabeko baso baten itxura gertuena.

Baso misto honen beste irudi bat

Baso  mistoan barrena aurrera eginez

Mendian altuera hartu genuenean berriro pagadiz osatutako baso bat hasten da

Inguru oso karstikoa izanik leizezulo zein kobazuloak non nahi ikusten dira

Kobazuloko beste irudi bat

Bideak aurrera egin ahala  eta altura irabaztean pagadiz osatutako basoak gailentzen dira

Lapazarra Gailurrera gerturatzean eta 1500 metro ingurutikan gora Larra izenez ezaguna den ingurura iristen zera. Inguru honetan pagadiak desagertzen dira eta Mendi pinu zein kare harriz osatutako ingurua gailentzen da.

Lapazarra gailurrera iritxi aurreko azken malda

Lapazarra tontorretik ateratako beste irudi bat, Mendi pinua da hemen nagusi.

Behin Lapazarra gailurra egin ondoren Mendi pinuen azpian atsedena hartzen.

Inguru karstiko honetan ateratako beste argazki bat

Bidean zehar Lanperna (Pollicipes...) bateri atera genion argazkia.

 Auñamendi mendia aurrez aurre ikusten da

 Larra inguruan barrena

 Lapazarra tontorraren beste irudi bat

 Buelta egin ondoren, Belagoako txokoan dagoen ibaia era bat lehortuta dago eta ibaia jarraituaz dijoa ibilbidea