martes, 6 de diciembre de 2022

HARRIAUNDI(942M), URRUTXAGA(917M), MINTXEGI(924M) NAFARROA (2022 ABUZTUA 20)

Harriaundi gailurretik Iruñerrira zein Pirinioetako mendietara ikuspegi zabala dago. Harriaundik inguruan garaiera apaleko Urrutxaga edo Mintxegi gailurrak ditu, mendi hauek osatzen duten mendilerroko gailurrik garaiena Harriaundi bera da. Gure ibilbidea Osinaga herrixkatik hasi genuen eta galbiderik ez duen bidexka bat jarraituz Mintxegi mendi tontor aldera egin genuen lehenbizi. Behin gailur hau igotzean altuerarik galdu gabe, gainez gain Urrutxaga eta Mintxegi kateatu genituen.Behekaldeko argazki hauetan ikusiko duzuen bezala hego ekialdeko eta iparraldeko aurpegiak oso ezberdinak dira. Mediterraneo eta kantauri ixurialdeen banaketa nabarmena nabari da mendi lerro honetan.

Iparraldeko aurpegia pagadi ederrez beteta dago

Arriaundiren ekialdeko aurpegia iparraldekoarekin alderatuz askoz harritsuagoa eta malkartsuagoa da

Harriaundi gailurra San Gregorio bezala ere ezaguna da, agian San Gregorio izena jatorrian, mendi gailurrean zaharberritzen ari diren ermita edo gazteluak izango du.

Harriaundi gailurretik grabatutako irudiak

Harriaunditik barrena, Osinaga herrixkatik "Zezen abelbidea" deitzen zitzaion bidea zeharkatzen da. Iruñatik hasi eta Basaburua, Larraun edo Areso zeharkatzen dituen ibilbide de bera. Nafarroako iparmendebaldeko eremu hezeetara joateko abelbide nagusia izan da betidanik. Bardeetatik edo inguruko herrietatik Azpeiti zein Gipuzkoako beste herri askotako jaietara bide honetatik barrena igotzen zituzten zezenak.

Ibilbide osoaren plano, mapa, detaile edo zehaztasun gehiago hemen sartuta

Maider paisaia margotzen

HEGAZTIAK

Arrano Liztorjalea (Pernis apivorus)

Miru gorria (Milvus milvus)

Uda txirta (Anthus trivialis)

Arrano txikia (Hieraaetus pennatus)

Urrutxaga gailurra da lehenbiziko tontorra eta Harriaundi bigarrena

TXIMELETAK

Hesperia comma

Lycaenidae

Pyonia tithonus emea

Lasiommata megera hegoak irekita

Lasiommata megera

Papilio machaon

Urrutxuga gainetik Harriaundirako bidean

LANDAREAK

Rosa canina

Prunus spinosa

Eryngium campestre

Foeniculum vulgare

Urrutxaga gailurrean

Centaurea sp

Carthamus sp

Campanula sp

Kanutia sp

Crepis sp

Rubus sp

Sambucus sp

Senecio sp

Harriaundi gailurretik ateratako argazkia

Cernuella virgata

domingo, 4 de diciembre de 2022

SANTA AGATA (863M) NAFARROA (2022 UZTAILAK 07)

Ingurune guzi hau mediterraneo izurialdean kokatzen da, Aiesa herritikan irten eta gailurrera iritxi bitarteko ibilbide ia dena karraska pinuan (Pinus halepensis) barrena egiten da. Pinu hauek gehienak baso berritzeak dira, baso erdian arbol txikiak edo bertako berezko arbustoak irtetzen dira indarrakin, hala nola Ezpelak (Buxus sp), kermeseko haritza edo Abaritza (Quercus coccifera), Erromeroa (Rosmarinus officinalis), Izpiliku fina (Lavandula sp), Ipurua (Juniperus sp) edo Artea (Quercus ilex)batzuk aipatzearren. Beraz galtza luzeakin joatea gomendatze da zeren zati batzuetan pistatik irtenda ibili behar da eta landare mota batzuk hosto gogor eta punta zorrotzekoak direnez hanka denak urratu egiten ditu.

Biodibertsitatearen aldetik oso ingurune aberatsa da, kantauri ixuri aldean bizi garenok beste ikuspegi batekin begiratzen diogu lurralde honi, gure inguruneakin alderatuz hemen flora eta fauna era bat ezberdina aurkitu genuelako. Behekaldean dituzue ibilbidean zehar ikusi genituen bitxikeri batzuk.

Galipentzu (Nafarroa ekialdea) herritik iparraldera Aiesa herrixka dago (596 m), Santa Agatako igoerarako abiapuntua, Lergako mendigainen ekialdeko mendien gailurrik garaiena izan gabe, Santa agata gailurrean antena bat dagoelako inguruko gailurren baino ikusgarriagoa da. Aiesa herritikan gailurreraino errepide asfaltatu bat dago baina guk bide hortatik zuzenean igo beharrean, ibilbide zirkular bat egin genuen. Lehenbizi San Miguel gainean dagoen ermitara jo genuen. Behin gailur hau egin ondoren, gainez gain Santa agata igo arte. Herrepide asfaltatua beheraka joateko erabili genuen.

Ibilbide osoaren plano, mapa, detaile edo zehaztasun gehiago hemen sartuta

Santa agata mendi gailurretik grabatutako irudiak, dena zuhaitzez inguratua dagoenez, bertatik ez dago bista askorik.

Prepirineoak ederki ikusten dira bertatik

Ibilbidearen lehen zatian oso antzinako diren errituei lotutako hil harri hauekin egin genuen topo, disko formakoak eta eguzkiari begira jarriak, oinarri trapezoide baten gainean. Sinbolo paganoak grabatzen ziren horietan, hala nola lauburuak, hortzez eta triangeluz osatutako zirkuluak, sei hostoko loreak edo izar formako petaloak. Eguzkiaren eta ilargiaren irudikapen gisa sortu ziren, hilak argitzeko eta beste bizitzan babesteko. Antzina ilargi esan zitzaien, eta denboraren joanean, hilarri esan zaie.